Η Ιταλική Kατοχή
“Η ιταλική κατοχή στη Ρόδο: Εξουσία, Μεταμορφώσεις και Καθοριστική Μνήμη“
Ιστορία της Ρόδου – Ελληνιστική Ρωμαϊκή Περίοδος – Βυζαντινή Περίοδος – Ιταλική Κατοχή
Ιταλική κατοχή της Ρόδου. Η εκστρατεία των Δωδεκανήσων δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η λογική επέκταση της σύγκρουσης που ξέσπασε μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας μετά την κατάληψη της Λιβύης από την πρώτη, της τελευταίας περιοχής της Βόρειας Αφρικής που βρισκόταν ακόμη υπό την κυριαρχία της Υψηλής Πύλης.
Μετά την απόβαση στη Λιβύη και τις απροσδόκητες δυσκολίες που συνάντησε το ιταλικό Εκστρατευτικό Σώμα στην κατάληψη των σημείων-κλειδιών της Τριπολίτιδας και της Κυρηναϊκής (η αντίδραση των λιβυκών φυλών, εξοπλισμένων και υποστηριζόμενων από μεγάλο αριθμό Τούρκων στρατιωτικών συμβούλων, κατέστησε πολύ περίπλοκη τη σταθεροποίηση και τη διείσδυση των στρατιωτικών φαλάγγων στο εσωτερικό της περιοχής), η Ιταλική Ανώτατη Διοίκηση ώθησε, μέσω της συμβολής του Πολεμικού Ναυτικού, στη διεξαγωγή μιας σειράς επιχειρήσεων κατά των οθωμανικών δυνάμεων κατά μήκος των ακτών του Λιβάνου, στην Ερυθρά Θάλασσα και στο βόρειο, κεντρικό και νότιο Αιγαίο.
Ιταλική κατοχή. Στα τέλη Μαρτίου του 1912, ο Βιτόριο Εμανουέλε Γ’ (Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’) και η στρατιωτική ηγεσία έδωσαν το πράσινο φως για μια σειρά ναυτικών επιχειρήσεων και αποβάσεων στο Αιγαίο. Ελιγμοί που είχαν ως πρωτεύοντα στόχο να αναγκάσουν την Υψηλή Πύλη να σταματήσει την αντίσταση στη Λιβύη και να αποδεχθεί πρόθυμα τη μόνιμη κατοχή της από την Ιταλία. Μάλιστα, σύμφωνα με τα σχέδια της Ρώμης, η κατάληψη των νοτίων Σποράδων θα είχε “προσωρινό” χαρακτήρα, καθώς υπήρχε η σκέψη να επιστραφούν τα νησιά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μόλις σταματούσε κάθε αντίσταση στη Λιβύη.
Ιταλική κατοχή. Η στρατιωτική δύναμη, η οποία ανερχόταν σε περίπου 9.000 αξιωματικούς και στρατιώτες, τέθηκε υπό τη διοίκηση του αντιστράτηγου Τζοβάνι Μπατίστα Αμέλιο (Giovanni Battista Ameglio). Η ναυτική μοίρα, η οποία είχε αναλάβει το έργο της μεταφοράς και συνοδείας του εκστρατευτικού σώματος από τη Λιβύη στη Ρόδο, ανατέθηκε αντίθετα στον αντιναύαρχο Μαρτσέλο Αμέρο ντ’ Άστε Στέλα (Marcello Amero d’Aste Stella). Όπως είχε προγραμματιστεί, τα ξημερώματα της 4ης Μαΐου 1912, η μοίρα του Αμέρο έφτασε εντελώς ανενόχλητη μπροστά από την Καλλιθέα.
Πριν προχωρήσει στην απόβαση του κυρίου σώματος των στρατευμάτων, ο ναύαρχος, σε συνεννόηση με τον στρατηγό Αμέλιο, έστειλε στην ξηρά μια ομάδα ένοπλων ναυτών. Μόλις έφτασαν στην παραλία, το απόσπασμα πραγματοποίησε μια προσεκτική αναγνώριση της περιοχής και, μετά από δύο ώρες, μη έχοντας εντοπίσει την παρουσία εχθρικών τμημάτων, έκανε σήμα ελεύθερης διέλευσης στη ναυαρχίδα. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ολόκληρο το Εκστρατευτικό Σώμα βγήκε στην ξηρά.
Επικεφαλής των στρατευμάτων του, ο στρατηγός Αμέλιο κινήθηκε προς τα βόρεια. Προς το βράδυ, στον λόφο Κοσκινού και στην περιοχή Ασγούρου, η προέλαση των έφιππων εμπροσθοφυλακών του Αμέλιο αναχαιτίστηκε με πολύ μικρή αποφασιστικότητα από ένα οθωμανικό τμήμα αποτελούμενο από περίπου 400 άνδρες.
Ιταλική κατοχή – Ιστορία της Ρόδου
Μετά την εύκολη ήττα των Τούρκων, οι ιταλικές φάλαγγες ξανάρχισαν την πορεία τους προς το οχυρό της Ψίνθου, όπου, σύμφωνα με πληροφορίες που έφτασαν στον Αμέλιο, ο εχθρός συγκέντρωνε όλες του τις δυνάμεις. Στο μεταξύ, το αντιτορπιλικό Alpino (υπό τον κυβερνήτη Gustavo Nicastro) κατευθύνθηκε προς την πόλη της Ρόδου για να ζητήσει την παράδοση του βαλή (του Τούρκου κυβερνήτη). Ο τελευταίος, αφού κέρδισε χρόνο για να αποφασίσει, διέφυγε με ένα μικρό σκάφος προς τη Λίνδο, ένα μικρό λιμάνι στα δυτικά παράλια της Ανατολίας, όπου στις 28 Μαΐου θα αιχμαλωτιστεί από τους ναύτες του αντιτορπιλικού Ostro.
Το πρωί της 5ης Μαΐου, ο ναύαρχος Leone Viale έστειλε στην ξηρά τον υποναύαρχο Camillo Corsi (αρχηγό του Επιτελείου του) με την εντολή να καταλάβει την πόλη της Ρόδου η οποία, στο μεταξύ, είχε προσεγγιστεί από τις εμπροσθοφυλακές του στρατηγού Αμέλιο και, στις 14:00 της ίδιας ημέρας, ένα στρατιωτικό άγημα ύψωσε την ιταλική σημαία (tricolore) στο παλιό τούρκικο κάστρο που προστάτευε την είσοδο του λιμανιού.
Ιταλική κατοχή – Με την κατάληψη του νησιού από τους Ιταλούς, το αστικό τοπίο της Ρόδου τροποποιήθηκε αισθητά. Παραδείγματα αυτής της αρχιτεκτονικής αποτελούν το Albergo delle Rose (Ξενοδοχείο των Ρόδων), του αρχιτέκτονα Platania, και, μεταξύ των άλλων σύγχρονων κτιρίων που περιβάλλουν το λιμάνι στο Μανδράκι, το Παλάτι της Κυβέρνησης (Διοικητήριο), έργο του Di Fausto το 1927, διάσημο για τα ελάφια που κοσμούν τις κολώνες στην είσοδο. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες αναστηλώσεις, οι οποίες συχνά κατέληγαν σε ένα ψευδομεσαιωνικό στυλ, όπως στην περίπτωση του Παλατιού των Μεγάλων Μαγίστρων, του 14ου αιώνα, το οποίο είχε καταστραφεί από έκρηξη το 1856.
Ιταλική κατοχή. Ιστορία της Ρόδου
Με σκοπό να χρησιμεύσει ως κατοικία για τον βασιλιά Βιτόριο Εμανουέλε Γ’ και τον Μουσολίνι, ανοικοδομήθηκε εξ ολοκλήρου, διακοσμώντας το με μωσαϊκά και άλλα υλικά προερχόμενα από κτίσματα των γειτονικών νησιών, σε ένα μάλλον πομπώδες στυλ, εις βάρος της ιστορικής ακρίβειας. Μια ανάλογη περίπτωση είναι αυτή του καθεδρικού ναού του Αγίου Ιωάννη των Ιπποτών, του 14ου αιώνα, ο οποίος όμως ξαναχτίστηκε το 1926 σύμφωνα με το σχέδιο της μοναστηριακής εκκλησίας που μέχρι το 1856 βρισκόταν σε ένα από τα άκρα της Οδού των Ιπποτών.
Στη διακόσμηση του εσωτερικού ξεχωρίζουν τα αντίγραφα του Αγίου Ιωάννη του Donatello και δεκατέσσερα πέτρινα γλυπτά της Via Crucis (Στάσεις του Γολγοθά), έργο του Maraini. Ωστόσο, ούτε η ανατολίτικη αρχιτεκτονική ούτε αυτά τα σύγχρονα έργα κατάφεραν να επικρατήσουν έναντι των αρχών και των ιδεωδών του Ιωαννίτικου Τάγματος, τα οποία έχουν αφήσει το ανεξίτηλο αποτύπωμά τους σε ολόκληρη την πόλη, τόσο στα πολυάριθμα παλάτια όσο και στα φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Το 1988 η παλιά πόλη της Ρόδου αναγνωρίστηκε από την Unesco ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Η Ρόδος, όπως και τα υπόλοιπα νησιά των Δωδεκανήσων, ενσωματώθηκε τελικά στα σύνορα του Ελληνικού Κράτους —το οποίο γεννήθηκε μετά την επανάσταση του 1821— το 1948, με τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Ιστορία της Ρόδου – Η Ελληνιστική Ρωμαϊκή Περίοδος – Η Βυζαντινή Περίοδος – Οι Ιππότες – Ιταλική Κατοχή
Χρήσιμοι σύνδεσμοι:
Ρόδος. Η βασίλισσα της Μεσογείου και η Wall Street της εποχής της: από το 411 προ Χριστού έως το 44 μετά Χριστού… Η αίγλη μιας Ναυτικής Δημοκρατίας, 1500 χρόνια πριν από τη Βενετία. Του Ρομπέρτο Τίμο.