Ελαιόλαδο
“Το Ελαιόλαδο της Ρόδου: υγρός χρυσός, παράδοση και αυθεντική γεύση”
Ελαιόλαδο: από αμνημονεύτων χρόνων, οι ελιές και το λάδι τους υπήρξαν απαραίτητα για τη ζωή των ανθρώπων της Μεσογείου και σε κανένα άλλο μέρος τόσο πολύ όσο στην Ελλάδα. Τα δέντρα παρείχαν έναν εδώδιμο καρπό και ένα λάδι που χρησιμοποιούνταν για μαγείρεμα, φωτισμό, καθαρισμό του δέρματος, ακόμη και ως λιπαντικό. Το κλάδεμα των δέντρων παρείχε επίσης ξύλο για θέρμανση και μαγείρεμα, κάτι που ισχύει ακόμα και σήμερα σε ορισμένα χωριά της Ελλάδας. Οι Έλληνες θεωρούν το ελαιόλαδο ως ένα πολύτιμο δώρο, εξίσου σημαντικό με τον χρυσό. Ο πλούτος τους είναι συγκεντρωμένος γύρω από αυτό και αυτό το χρυσό υγρό έχει μετατραπεί στον δικό τους χρυσό.
Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι η ελιά είναι φτιαγμένη ειδικά για την Ελλάδα: ευδοκιμεί τόσο καλά στις περισσότερες περιοχές της χώρας και αγαπά τη θάλασσα και τον ήλιο. Οι παραθαλάσσιες περιοχές έχουν τις ιδανικές κλιματικές συνθήκες που χρειάζεται και ένα κατάλληλο οικοσύστημα ώστε το δέντρο να παράγει και να αναπτύσσει τους καρπούς του. Αυτοί οι υπέροχοι, καταπράσινοι ελαιώνες της Ελλάδας απλώνονται σε λαμπερές σειρές κατά μήκος των πλαγιών των βουνών, των λόφων και των ακτών, νεαρά και λαμπερά δέντρα μαζί με παλιά και μεγαλοπρεπή, ακριβώς όπως οι άνθρωποι που τα φροντίζουν και τους δίνουν ζωή.
Η ελιά ήταν γνωστή στους Αρμένιους και τους Αιγύπτιους. Όμως οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που αφοσιώθηκαν στην καλλιέργεια της ελιάς σε μεγάλη κλίμακα. Μεταξύ του 7ου και του 3ου αιώνα π.Χ., αρχαίοι φιλόσοφοι, γιατροί και ιστορικοί ανέλαβαν τη βοτανική της ταξινόμηση και αναφέρθηκαν στις θεραπευτικές ιδιότητες του ελαιολάδου. Αυτή η γνώση ανακαλύπτεται ξανά σήμερα, καθώς οι σύγχρονοι επιστήμονες ερευνούν και βρίσκουν τους λόγους για τους οποίους η μεσογειακή διατροφή είναι τόσο υγιεινή.
Μυθολογία
Η ελιά έχει περάσει στον μύθο, τον θρύλο και τον πολιτισμό και ήταν ιερή για τη θεά Αθηνά. Εκείνη ήταν που έφερε την ελιά στους Αθηναίους και τους δίδαξε την τέχνη της καλλιέργειας. Ένας μύθος λέει ότι η ίδια και ο Ποσειδώνας, ο θεός της θάλασσας, αναμετρήθηκαν για την κηδεμονία της Αθήνας. Η δοκιμασία συνίστατο στο να προσφέρουν στην πόλη ένα δώρο: όποιος παρείχε το πιο χρήσιμο δώρο θα γινόταν ο προστάτης της. Η Αθηνά και ο Ποσειδώνας συναντήθηκαν στην Ακρόπολη: ο Ποσειδώνας χτύπησε έναν βράχο με την τρίαινά του και μια πηγή με αλμυρό νερό αναπήδησε από τη γη.
Η Αθηνά χτύπησε το πόδι της στο έδαφος και η πρώτη ελιά βλάστησε στο σημείο. Της δόθηκε η πόλη, η οποία από τότε πήρε το όνομά της, και το ιερό δέντρο της ελιάς μεγάλωσε εκεί την ίδια κιόλας μέρα. Ο θρύλος λέει ότι όταν οι Πέρσες λεηλάτησαν και έκαψαν την πόλη το 480 π.Χ., προσπάθησαν να κάψουν και το δέντρο, αλλά αυτό έβγαλε αμέσως φρέσκα φύλλα και έτσι επέζησε. Η επιβίωση της ελιάς προστατευόταν επίσης από τον νόμο: υπήρχε θανατική ποινή για όποιον την έκοβε ή την κατέστρεφε.
Αυτό το φυτό ήταν τόσο σεβαστό που σπάνιες ήταν οι τελετουργίες στις οποίες το ελαιόλαδο, ένα κλαδί ελιάς ή ένα στεφάνι ελιάς δεν ήταν παρόντα. Το ελαιόλαδο χρησιμοποιούνταν ευρέως στα καλλυντικά: η Ήρα, η σύζυγος του Δία, δεν παρέλειπε ποτέ να το χρησιμοποιεί στις διάφορες προσπάθειές της να τον σαγηνεύσει. Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Οδυσσέας έχτισε το νυφικό του κρεβάτι από ένα δέντρο ελιάς. Και όταν τα παιδιά πήγαιναν για ύπνο το βράδυ, το κερί που έκαιγε ελαιόλαδο ήταν κάτι περισσότερο από ένα απλό φως για να τα βοηθήσει να κοιμηθούν: η χαλαρωτική του παρουσία ήταν το σύμβολο μιας φλόγας που αγρυπνούσε πάνω από τον ύπνο τους.
Συμβολισμός
Η ελιά είναι επίσης σύμβολο ειρήνης και ανανέωσης. Ένας άλλος μεγάλος πολιτισμός της Μεσογείου, ο ισραηλιτικός, οφείλει πολλά στα προϊόντα της και δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι το περιστέρι που έστειλε ο Νώε από την κιβωτό επέστρεψε με ένα πράσινο κλαδί ελιάς, υποδεικνύοντας την επιστροφή της ειρήνης στη γη και την ανανέωση της γονιμότητάς της. Είναι εξίσου σημαντικό το γεγονός ότι οι βασιλείς του Ισραήλ ευλογούνταν με λάδι, όπως ακριβώς είχε συμβεί και με τον Ιησού Χριστό. Στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα, το ελαιόλαδο αποτελεί μέρος του τελετουργικού της βάπτισης.
Ήταν επίσης σύμβολο ειρήνης για τους Έλληνες. Οι πρεσβευτές μετέφεραν πράσινα κλαδιά ελιάς για να δείξουν ειρηνικές προθέσεις και ο «Κότινος», το στεφάνι ελιάς με το οποίο στεφανώνονταν οι νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων, συμβόλιζε επίσης την ειρήνη.
Οι αγώνες, τότε όπως και τώρα, διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κηρυσσόταν πάντα εκεχειρία από όλους τους πολέμους. Οι διάφορες πόλεις-κράτη της Ελλάδας βρίσκονταν σε συνεχή πόλεμο μεταξύ τους, αλλά όλες οι μάχες σταματούσαν για τους αγώνες και ακόμη και τα εμπόλεμα κράτη αναμετρώνταν μεταξύ τους, με φιλικό πλέον τρόπο, στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Στις μέρες μας, το πράσινο κλαδί ελιάς εξακολουθεί να συμβολίζει την ειρήνη, και για τον λόγο αυτό υπάρχει και στο έμβλημα των Ηνωμένων Εθνών.
Η αγάπη και η υψηλή εκτίμηση του Έλληνα ελαιοκαλλιεργητή για αυτό το δέντρο μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και από οικογένεια σε οικογένεια. Με τη γέννηση ενός παιδιού, φυτεύεται μια ελιά ώστε να μεγαλώσει μαζί με το παιδί. Όταν το παιδί ξεκινά το σχολείο στην ηλικία των επτά ετών, η ελιά είναι έτοιμη να βγάλει τους καρπούς της. Το ευλογημένο δέντρο μεγαλώνει μαζί με την οικογένεια, μόνο που θα έχει πολύ μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και θα είναι ακόμα εκεί για να προστατεύει την επόμενη γενιά. Κάθε χρόνο, η ελιά χαρίζει μια ολόκληρη σοδειά σε αντάλλαγμα για τη δουλειά και την αγάπη που της αφιερώνεται.
Επιλέγοντας ένα ελαιόλαδο
Η γεύση, το άρωμα και το χρώμα είναι οι δείκτες της ποιότητας του ελαιολάδου.
Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο: παρθένο ελαιόλαδο με εξαιρετικά απαλή γεύση και επίπεδο οξύτητας που δεν υπερβαίνει το 1%.
Παρθένο ελαιόλαδο: ονομάζεται επίσης «εκλεκτό», είναι ένα λάδι με εξαιρετική, πολύ απαλή γεύση και επίπεδο οξύτητας που δεν υπερβαίνει το 2%.
Ελαιόλαδο: λαμβάνεται από την ανάμειξη παρθένου και εκλεπτυσμένου ελαιολάδου. Έχει οξύτητα μεγαλύτερη από 1.5%.
Μαγειρεύοντας με ελαιόλαδο
Το ελαιόλαδο καταφέρνει με κάποιο τρόπο να διατηρεί, να βελτιώνει και να αναδεικνύει την πραγματική γεύση των συστατικών, προσθέτοντας τη δική του προσωπική πινελιά στο πιάτο. Όταν μια συνταγή απαιτεί ελαιόλαδο, πώς ξέρετε ποιον τύπο πρέπει να χρησιμοποιήσετε; Ο καλύτερος τρόπος είναι να αφήσετε τη δική σας γεύση να σας καθοδηγήσει.
Ως γενικός κανόνας, μαγειρέψτε με απλό «ελαιόλαδο» και περιχύστε ή γαρνίρετε με το εξαιρετικό παρθένο. Ελαφριά και ντελικάτα πιάτα, όπως το ψάρι, το κοτόπουλο ή το μοσχάρι, απαιτούν ένα πιο απαλό και φρουτώδες ελαιόλαδο.
Ελαιόλαδο
Τα πλούσια και πιάτα με έντονα καρυκεύματα, όπως τα κοκκινιστά, οι σούπες ή οι σάλτσες με βάση την ντομάτα, αναδεικνύονται υπέροχα με ένα πιο φρουτώδες και γευστικό ελαιόλαδο, όπως επίσης τα λαχανικά και οι σαλάτες στον ατμό. Για ψητά, μπάρμπεκιου και σιγομαγειρεμένα φαγητά που απαιτούν δυνατή και παρατεταμένη θερμότητα, το απλό «ελαιόλαδο» είναι η καλύτερη επιλογή επειδή είναι λιγότερο ακριβό, αλλά διατηρεί τις ίδιες υγιεινές ιδιότητες με τα παρθένα ελαιόλαδα.
Στο τηγάνισμα, το λάδι δημιουργεί μια τραγανή, καραμελωμένη κρούστα που επιτρέπει μόνο σε μια μικρή ποσότητα λαδιού να απορροφηθεί από το τρόφιμο. Στα πιάτα με λαχανικά, οι βοτανικοί του τόνοι αναδεικνύουν άριστα τα χορταρικά. Το ιδανικό για τα γλυκά και τα κέικ είναι ένα απαλό, γλυκό ελαιόλαδο.
Οφέλη για την υγεία
Όσοι ενδιαφέρονται για έναν υγιεινό τρόπο ζωής έχουν ανακαλύψει ξανά το ελαιόλαδο. Οι γιατροί και οι διατροφολόγοι εφιστούν την προσοχή μας στην ανάγκη να συμπεριλάβουμε το ελαιόλαδο στη διατροφή μας, όχι μόνο ως βασικό θρεπτικό συστατικό, αλλά και για προληπτικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.
Στο πρόσφατο Διεθνές Συνέδριο για τη Μεσογειακή Διατροφή, οι γιατροί παρουσίασαν πρόσφατα αποτελέσματα μελετών που δείχνουν πώς το ελαιόλαδο μπορεί να είναι χρήσιμο για άτομα με προβλήματα υγείας, όπως η υψηλή χοληστερόλη, ο κακός μεταβολισμός, η παχυσαρκία και ο καρκίνος του μαστού. Είναι επίσης χρήσιμο για την καταπολέμηση των προβλημάτων του ήπατος και αποτελεί φυσικό φάρμακο για τη δυσκοιλιότητα και τα προβλήματα της χοληδόχου κύστης.
Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι το ελαιόλαδο εμποδίζει τον σχηματισμό πετρών στη χολή. Χρειάστηκαν 3.000 χρόνια για να μετατραπεί το ελαιόλαδο σε αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Στο μεταξύ, οι λαοί της Μεσογείου απολάμβαναν τα οφέλη και τη γεύση του. Σύμφωνα με τον Δρ. Δημήτριο Τριχόπουλο, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα φρέσκα φρούτα, οι ξηροί καρποί, όλα τα προϊόντα σιτηρών, καθώς και μια μέτρια ποσότητα γαλακτοκομικών, ψαριών και πουλερικών, αποτελούν έναν διατροφικό συνδυασμό που πληροί τα κριτήρια υγείας όπως αυτά ορίζονται από την επιστήμη.