Βυζαντινή περίοδος
“Η Βυζαντινή περίοδος στη Ρόδο: κληρονομιά, οχυρώσεις και πίστη χιλιετιών”
Ιστορία της Ρόδου – Ελληνιστική Ρωμαϊκή Περίοδος – Βυζαντινή Περίοδος – Ιταλική Κατοχή
Μετά την επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου τον 1ο αιώνα, ο χριστιανισμός διαδόθηκε γρήγορα στο νησί. Στη Λίνδο βαπτίστηκαν οι πρώτοι χριστιανοί. Οι επίσκοποι είχαν δικαιοδοσία σε δώδεκα επισκοπές κατά τον 9ο αιώνα, αποσπάστηκαν από την εκκλησία της Ρώμης και ακολούθησαν το σχίσμα του Φωτίου. Η μεταφορά της πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη, που πραγματοποιήθηκε το 330 μ.Χ., ενίσχυσε τη στρατηγική και οικονομική σημασία του νησιού.
Τοποθετημένη κατά μήκος της θαλάσσιας διαδρομής που συνέδεε την αυτοκρατορική πρωτεύουσα με τις πλούσιες και γόνιμες επαρχίες της αυτοκρατορίας, όπως η Αίγυπτος, η Συρία και η Παλαιστίνη, η Ρόδος αναλαμβάνει σημαντικό ρόλο στο βυζαντινό εμπόριο. Πρόσφατες ανασκαφές έφεραν στο φως μεγαλοπρεπή δημόσια και ιδιωτικά έργα του πέμπτου και έκτου αιώνα μ.Χ., αποδεικνύοντας υψηλή τεχνική και οικονομική ικανότητα. Για τη λατρεία του Θεού και για να τιμήσουν τους μάρτυρες της νέας χριστιανικής θρησκείας, χτίζουν μεγάλες βασιλικές στην πόλη και στην ύπαιθρο, διακοσμημένες με τοιχογραφίες, εντοίχια ψηφιδωτά και πολύχρωμα μάρμαρα.
Η Βυζαντινή περίοδος στη Ρόδο
Η περίοδος του Ελεφαντοστού Μπαρμπερίνι λέγεται ότι αντιπροσωπεύει τον Αναστάσιο
Μετά τη διαίρεση της Αυτοκρατορίας, η Ρόδος παραχωρήθηκε στο Βυζάντιο και ανατέθηκε στον έλεγχο του διοικητή Λέοντος Γαβαλά, ο οποίος αποσπάστηκε από την Κωνσταντινούπολη. Κατά τους πρώτους αιώνες της μεσαιωνικής περιόδου, η Ρόδος συνεχίζει να είναι η πρωτεύουσα του νησιού, ενώ έγινε και η πρωτεύουσα του θέματος των Κυβυραιωτών, όταν οι Βυζαντινοί χώρισαν την επικράτεια σε «θέματα» (επαρχίες). Το τέλος της ανάπτυξης έρχεται το 515 μ.Χ., όταν ένας μεγάλος σεισμός την ισοπέδωσε, και παρά τα μεγάλα χρηματικά ποσά που παραχώρησε ο Αυτοκράτορας Αναστάσιος, η πόλη δεν βρήκε ποτέ ξανά την παλιά της αίγλη.
Στις αρχές του 7ου αιώνα δεχόταν συνεχείς επιθέσεις από τους Πέρσες, οι οποίοι βρίσκονταν σε πόλεμο με τον Αυτοκράτορα Ηράκλειο, και κατακτήθηκε από αυτούς το 620. Από το 653 και για πέντε χρόνια καταλήφθηκε από τους Άραβες της Συρίας, ενώ το 717/8 πέρασε στους Σαρακηνούς. Το 807, ο Χαλίφης Χαρούν αλ Ρασίντ κατέλαβε και λεηλάτησε το νησί για σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ υπό τη διακυβέρνηση του Αυτοκράτορα Αλεξίου Α’ δέχθηκε επίθεση και καταλήφθηκε από πειρατές.
Το 1097, αφού καταλήφθηκε από τους σταυροφόρους, έγινε το μήλο της έριδος ανάμεσα σε Πισάτες, Γενοβέζους και Βενετούς που διεκδικούσαν την κατοχή της. Κατά την πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204, ο πρώην διοικητής της Ρόδου Λέων Γαβαλάς αυτοανακηρύχθηκε κληρονομικός πρίγκιπας (Καίσαρας), εναλλάσσοντας την ανεξάρτητη στάση του με μια θέση συμμαχίας με το Βυζάντιο.
Η Βυζαντινή Αρχιτεκτονική στη Ρόδο, Ελλάδα
Η Ρόδος, με την πολυεπίπεδη ιστορία της, αποτελεί έναν από τους πιο γοητευτικούς προορισμούς για όσους θέλουν να εξερευνήσουν τη βυζαντινή αρχιτεκτονική στο Αιγαίο Πέλαγος. Τα ίχνη αυτής της περιόδου, η οποία εκτείνεται από τον 4ο έως τον 15ο αιώνα, μαρτυρούν την επίδραση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στο νησί, όσον αφορά τη θρησκεία, τον πολιτισμό και το αρχιτεκτονικό στυλ.
Τα βυζαντινά κτίρια στη Ρόδο χαρακτηρίζονται από τη συγχώνευση θρησκευτικών και αμυντικών στοιχείων. Οι εκκλησίες και τα μοναστήρια παρουσιάζουν συχνά εγγεγραμμένο σταυροειδή με τρούλο (κάτοψη ελληνικού σταυρού), κομψούς τρούλους και εσωτερικές τοιχογραφίες που απεικονίζουν ιερές σκηνές με ζωντανά χρώματα και τυπικές εικονογραφίες. Η επιλογή των υλικών, όπως η ντόπια πέτρα και τα τούβλα, προσδίδει σταθερότητα και αρμονία με το γύρω τοπίο.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές πτυχές είναι η χρήση ημικυκλικών τόξων, κυλινδρικών θόλων και ψηφιδωτών, που συνδυάζουν τη λειτουργικότητα με τη διακόσμηση. Οι εξωτερικές προσόψεις είναι συχνά λιτές, ενώ το εσωτερικό εκπλήσσει με τον πλούτο των λεπτομερειών του, με χρυσές εικόνες, γεωμετρικά μοτίβα και θρησκευτικές σκηνές που αντικατοπτρίζουν την πνευματικότητα της περιόδου.
Πολλά βυζαντινά κτίρια στη Ρόδο προσαρμόστηκαν ή αναστηλώθηκαν μεταγενέστερα από τους Ιωαννίτες Ιππότες και τους Ιταλούς διοικητές, δημιουργώντας έναν ενδιαφέροντα διάλογο ανάμεσα στο μεσαιωνικό, το αναγεννησιακό και το βυζαντινό στυλ. Αυτή η διαστρωμάτωση των εποχών καθιστά την αρχιτεκτονική του νησιού μοναδική, επιτρέποντας στους επισκέπτες να παρατηρήσουν την ιστορική συνέχεια μεταξύ του αρχαίου και του σύγχρονου.
Μεταξύ των πιο αντιπροσωπευτικών τοποθεσιών συγκαταλέγονται οι μικρές εκκλησίες της Παλιάς Πόλης, τα μοναστήρια στους γύρω λόφους και ορισμένα κτίρια κρυμμένα στα χωριά της ενδοχώρας, τα οποία φυλάσσουν τοιχογραφίες και κειμήλια που είναι ορατά ακόμη και σήμερα. Το να περπατά κανείς ανάμεσα σε αυτούς τους χώρους σημαίνει ότι κατανοεί τη σημασία της θρησκείας και της κοινότητας στη βυζαντινή εποχή και θαυμάζει την ικανότητα των τεχνιτών της εποχής να ενώνουν τη λειτουργικότητα με την ομορφιά.
Σήμερα, η βυζαντινή αρχιτεκτονική στη Ρόδο δεν αποτελεί μόνο ιστορική μαρτυρία, αλλά και μια πολιτιστική κληρονομιά που αφηγείται την καθημερινή ζωή, την πνευματικότητα και τις καλλιτεχνικές επιρροές μιας περιόδου θεμελιώδους σημασίας για το νησί και για ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο.
Χρήσιμοι σύνδεσμοι:
Ρόδος. Η βασίλισσα της Μεσογείου και η Wall Street της εποχής της: από το 411 προ Χριστού έως το 44 μετά Χριστού… Η αίγλη μιας Ναυτικής Δημοκρατίας, 1500 χρόνια πριν από τη Βενετία. Του Roberto Timo.