Ο Κολοσσός της Ρόδου
“Ο Κολοσσός της Ρόδου: ιστορία, μύθος και θρύλοι του έβδομου θαύματος”
Ο Κολοσσός της Ρόδου, ένα θαύμα της αρχαιότητας
“Σε σένα, Ήλιε, οι άνθρωποι της Δωρικής Ρόδου υψώνουν αυτό το χάλκινο άγαλμα που φτάνει στον Όλυμπο, αφού καταλάγιασαν τα κύματα του πολέμου και στεφάνωσαν την πόλη τους με τα λάφυρα του εχθρού. Όχι μόνο πάνω από τις θάλασσες αλλά και στη στεριά ανάβουν το γλυκό πυρσό της ελευθερίας”
Αναθηματική επιγραφή στον Κολοσσό της Ρόδου.
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Από την κατασκευή έως την καταστροφή του πέρασαν μόλις 56 χρόνια, χρόνος που ωστόσο του ήταν αρκετός για να κερδίσει μια θέση ανάμεσα στα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. “Ακόμα κι αν κειτόταν στο έδαφος, θα ήταν ένα θαύμα”, είπε γι’ αυτόν ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος. Αυτό το αρχαίο θαύμα δεν ήταν απλώς ένα γιγαντιαίο άγαλμα. Ήταν μάλλον ένα σύμβολο ενότητας των ανθρώπων που κατοικούσαν σε αυτό το όμορφο μεσογειακό νησί.
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Η ιστορία του
Κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, η αρχαία Ελλάδα αποτελούνταν από πόλεις-κράτη που περιόριζαν την εξουσία καθώς και τα σύνορά τους. Στο μικρό νησί της Ρόδου υπήρχαν τρεις: η Ιαλυσός, η Κάμειρος και η Λίνδος. Το νησί της Ρόδου ήταν ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο στον αρχαίο κόσμο, καθώς βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του Αιγαίου, εκεί όπου έρχεται σε επαφή με τη Μεσόγειο. Το 408 π.Χ., αυτές οι τρεις πόλεις ενώθηκαν για να δημιουργήσουν μια επικράτεια με μία ενιαία πρωτεύουσα, τη Ρόδο.
Η πόλη, η οποία σχεδιάστηκε για να εκμεταλλευτεί το καλύτερο φυσικό λιμάνι του νησιού στη βόρεια ακτή, γνώρισε μεγάλη εμπορική άνθηση και είχε ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με τον κύριο σύμμαχό της, τον Πτολεμαίο Α’ Σουλτάνο της Αιγύπτου. Το 357 π.Χ. το νησί κατακτήθηκε από τον Μαύσωλο της Αλικαρνασσού (του οποίου ο τάφος είναι ένα από τα άλλα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου), έπεσε σε περσικά χέρια το 340 π.Χ. και τελικά κατακτήθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο το 332 π.Χ.
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Όταν ο Αλέξανδρος πέθανε σε πολύ νεαρή ηλικία, κάποιοι λένε από πυρετό, οι στρατηγοί του άρχισαν να μάχονται σκληρά μεταξύ τους για τον έλεγχο του απέραντου Μακεδονικού βασιλείου. Τρεις από αυτούς, ο Πτολεμαίος, ο Σέλευκος και ο Αντίγονος, κατάφεραν να μοιραστούν το βασίλειο. Οι Ρόδιοι υποστήριξαν τον Πτολεμαίο (ο οποίος είχε αναλάβει τη διακυβέρνηση της Αιγύπτου) σε αυτή τη διαμάχη.
Αυτό εξόργισε τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο, αντίπαλο του Πτολεμαίου, ο οποίος το 305 π.Χ. έστειλε τον γιο του Δημήτριο να καταλάβει και να τιμωρήσει την πόλη της Ρόδου. Ο πόλεμος ήταν μακρύς και επώδυνος. Ο Δημήτριος έφερε μαζί του έναν στρατό 40.000 ανδρών, περισσότερο από ολόκληρο τον πληθυσμό της Ρόδου, αλλά δεν κατάφεραν ποτέ να διεισδύσουν στην πόλη.
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Όταν ο Δημήτριος επιτέθηκε στην πόλη, οι αμυνόμενοι σταμάτησαν την πολεμική μηχανή σκάβοντας μια τάφρο έξω από τα τείχη και κολλώντας το βαρύ τέρας στη λάσπη. Όταν είχε ήδη περάσει σχεδόν ένας χρόνος από την έναρξη του πολέμου, ένας στόλος πλοίων από την Αίγυπτο έφτασε για να βοηθήσει την πόλη. Το 304 π.Χ. επιτεύχθηκε συμφωνία ειρήνης.
Ο Δημήτριος αποσύρθηκε γρήγορα, αφήνοντας πίσω του τον μεγάλο πολιορκητικό πύργο στον οποίο βρισκόταν και πολλές πολεμικές μηχανές. Ο Κολοσσός της Ρόδου. Για να γιορτάσουν τη νίκη και την ελευθερία τους, οι Ρόδιοι πούλησαν τον εξοπλισμό και χρησιμοποίησαν τα έσοδα για να αναγείρουν ένα γιγαντιαίο άγαλμα (τον Κολοσσό της Ρόδου) του προστάτη θεού τους, του θεού του ήλιου, Ήλιου. Σύμφωνα με τον Πλίνιο, έναν ιστορικό που έζησε αρκετούς αιώνες μετά την κατασκευή αυτού του αρχαίου θαύματος, η οικοδόμησή του διήρκεσε 12 χρόνια και ολοκληρώθηκε το 282 π.Χ.
Ο Κολοσσός της Ρόδου
Το έργο της κατασκευής του Κολοσσού της Ρόδου ανατέθηκε στον Ρόδιο γλύπτη Χάρη τον Λίνδιο. Ήταν πατριώτης και είχε πολεμήσει για την υπεράσπιση της πόλης. Ο Χάρης είχε ήδη δημιουργήσει μεγάλα αγάλματα στο παρελθόν. Ο δάσκαλός του, ο Λύσιππος, είχε κατασκευάσει ένα άγαλμα του Δία ύψους 20 μέτρων. Ο Κολοσσός της Ρόδου. Ο Χάρης πιθανότατα ξεκίνησε κατασκευάζοντας μικρότερες εκδόσεις του αγάλματος, ύψους 1 μέτρου, και τις χρησιμοποίησε ως οδηγό για να διαμορφώσει καθεμία από τις χάλκινες πλάκες του “δέρματος” του Κολοσσού της Ρόδου.
Για να κατασκευάσουν τον Κολοσσό της Ρόδου, οι εργάτες του έλιωσαν τον χαλκό από τις πολλές πολεμικές μηχανές που είχε αφήσει πίσω του ο Δημήτριος, ώστε να φτιάξουν τις χάλκινες πλάκες του εξωτερικού της μορφής. Η βάση, ύψους 15 μέτρων, χτίστηκε από λευκό μάρμαρο, και τα πόδια με τους αστραγάλους του αγάλματος στερεώθηκαν πρώτα.
Η δομή του Κολοσσού της Ρόδου υψωνόταν σταδιακά, καθώς η χάλκινη μορφή ενισχυόταν με έναν εσωτερικό σκελετό από πέτρα και σίδηρο, ενώ ο μεγάλος πολιορκητικός πύργος του Δημητρίου μετατράπηκε σε σκαλωσιά για το έργο. Για να φτάσουν στα ψηλότερα σημεία, κατασκευάστηκε επίσης μια χωμάτινη ράμπα που περιέβαλλε ολόκληρο το άγαλμα, η οποία αφαιρέθηκε αργότερα. Όταν ο κολοσσός ολοκληρώθηκε, υψωνόταν περίπου 33 μέτρα από το έδαφος.
Καταστροφή του Κολοσσού
Ο Κολοσσός της Ρόδου στεκόταν περήφανος στην είσοδο του λιμανιού της Ρόδου για περίπου 56 χρόνια. Κάθε πρωί ο ήλιος πρέπει να αντανακλούσε στην αστραφτερή χάλκινη επιφάνειά του, κάνοντας τη μορφή του θεού Ήλιου να λάμπει. Το άγαλμα περιγράφεται συνήθως με τα πόδια ανοιχτά πάνω από την είσοδο του λιμανιού, έτσι ώστε τα πλοία να μπορούν να περνούν από κάτω του.
Στη συνέχεια, ένας σεισμός έπληξε τη Ρόδο γύρω στο 226 π.Χ. Η πόλη υπέστη σοβαρές ζημιές και ο Κολοσσός της Ρόδου έσπασε στο πιο αδύναμο σημείο του, το γόνατο. Όταν έπεσε, “λίγοι άνθρωποι μπορούσαν να αγκαλιάσουν τον αντίχειρά του, ακόμα και χρησιμοποιώντας και τα δύο τους χέρια”, έγραψε ο Πλίνιος.
Τα τεράστια κομμάτια του Κολοσσού της Ρόδου κείτονταν κατά μήκος του λιμανιού για τουλάχιστον μια χιλιετία. Λέγεται ότι ο Πτολεμαίος Γ’ της Αιγύπτου προσφέρθηκε αμέσως να καλύψει όλα τα έξοδα της ανακατασκευής του, αλλά οι Ρόδιοι, μετά από διαβούλευση με ένα Μαντείο, απέρριψαν την προσφορά.
Φοβήθηκαν ότι το άγαλμα είχε προσβάλει με κάποιον τρόπο τον θεό Ήλιο, ο οποίος χρησιμοποίησε τον σεισμό για να το καταστρέψει. Το 654 μ.Χ. οι Άραβες κατέλαβαν τη Ρόδο, αποσυναρμολόγησαν τα ερείπια του Κολοσσού της Ρόδου και τα πούλησαν σε έναν Εβραίο από τη Συρία. Λέγεται ότι χρειάστηκαν 900 καμήλες για να μεταφέρουν τα θραύσματα στη Συρία. Ένα θλιβερό τέλος για ένα έργο που πρέπει να ήταν ένα μεγαλοπρεπές αριστούργημα.
Η αλήθεια για τον κολοσσό
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Όσο γραφική κι αν είναι αυτή η ιστορία, στις μέρες μας είμαστε σε θέση να καταρρίψουμε με βεβαιότητα ορισμένες λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με την εμφάνιση του Κολοσσού της Ρόδου και τη θέση του. Πρώτα απ’ όλα, για πολύ καιρό υπήρχε η πεποίθηση ότι ο Κολοσσός στεκόταν μπροστά από το λιμάνι στο Μανδράκι, ένα από τα πολλά λιμάνι της πόλης της Ρόδου, με τα πόδια ανοιχτά πάνω από την είσοδό του.
Ωστόσο, δεδομένου του ύψους του αγάλματος και του πλάτους του στομίου του λιμανιού, αυτή η πιθανότητα είναι μάλλον αδύνατη παρά απίθανη. Επιπλέον, ο πεσμένος Κολοσσός θα είχε φράξει την είσοδο του λιμανιού. Πρόσφατες μελέτες υποδηλώνουν ότι ανεγέρθηκε είτε στο ανατολικό ακρωτήριο του λιμανιού στο Μανδράκι είτε ακόμα πιο εσωτερικά. Σε κάθε περίπτωση, δεν στάθηκε ποτέ πάνω από την είσοδο του λιμανιού.
Ο Κολοσσός της Ρόδου. Όσον αφορά την εμφάνισή του, παρόλο που δεν γνωρίζουμε την πραγματική μορφή και όψη του Κολοσσού, οι σύγχρονες αναπαραστάσεις του αγάλματος με τα πόδια ενωμένα είναι πιο ακριβείς από τα παλιά σχέδια. Πιστεύεται ότι κατασκευάστηκε σε ένα πιο παραδοσιακό ελληνικό στυλ: γυμνός, φέροντας μόνο ένα στεφάνι από ακτίνες, προστάτευε τα μάτια του από τον ήλιο με το δεξί του χέρι και κρατούσε έναν μανδύα στο αριστερό. Παρά το γεγονός ότι εξαφανίστηκε, αυτό το απίστευτο Θαύμα του Αρχαίου Κόσμου ενέπνευσε σύγχρονους καλλιτέχνες, όπως τον Γάλλο γλύπτη Auguste Bartholdi, γνωστό ως δημιουργό του Αγάλματος της Ελευθερίας.